# Từ "mũi điện tử" AI đến robot pha chế: Cách công nghệ giải bài toán chi phí cho ngành cà phê

> Trước áp lực giá nguyên liệu tăng gấp đôi và thiếu hụt nhân lực, ngành cà phê toàn cầu đẩy mạnh ứng dụng mũi điện tử AI nhận diện hương thơm chính xác tới 98%, AI phối trộn hạt tại Phần Lan và cánh tay robot pha 120 cốc cà phê mỗi giờ.

Nguồn: [ainhanong.vn](https://ainhanong.vn/tin-tuc/ai-mui-dien-tu-va-robot-pha-che-thao-go-kho-khan-cho-nganh-ca-phe/)

Danh mục: Cà phê. Ngày đăng: 19/05/2024.

Ngành công nghiệp cà phê toàn cầu đang trải qua giai đoạn đầy biến động khi phải đối mặt đồng thời với hai sức ép lớn từ cả đầu vào lẫn đầu ra. Theo dữ liệu từ chuyên trang *Daily Coffee News*, tác động khắc nghiệt của biến đổi khí hậu tại các vùng trồng trọng điểm trên thế giới đã đẩy giá cà phê nguyên liệu tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm trước, kéo theo nguy cơ hạt cà phê trong tương lai trở nên đắng hơn và đắt đỏ hơn. Tuy nhiên, ở khâu tiêu thụ cuối cùng, thị trường dịch vụ cà phê lại có độ nhạy cảm về giá rất cao: nếu các chuỗi cửa hàng đồng loạt tăng mạnh giá bán lẻ để bù đắp chi phí nguyên liệu, lượng khách hàng sẽ sụt giảm đáng kể hoặc tần suất thưởng thức cà phê hằng ngày của người tiêu dùng bị thu hẹp. Cùng với tình trạng chi phí nhân công leo thang và thiếu hụt thợ pha chế lành nghề, các doanh nghiệp công nghệ và chuỗi F&B quốc tế đang tìm đến trí tuệ nhân tạo (AI) như một lời giải chiến lược để tối ưu chi phí vận hành và nâng tầm chất lượng trải nghiệm (theo tổng hợp phân tích từ VnEconomy ngày 15/5/2024).

#### 1. "Mũi điện tử" (e-nose) tích hợp AI nhận diện hương thơm cà phê chính xác tới 98%

Ở khâu kiểm soát chất lượng nguyên liệu và thành phẩm sau rang, việc đánh giá hương thơm đặc trưng vốn đòi hỏi đội ngũ chuyên gia thẩm định khứu giác nhiều năm kinh nghiệm và dễ bị ảnh hưởng bởi trạng thái sức khỏe con người. Để chuẩn hóa quy trình này bằng công nghệ, nhóm nghiên cứu thuộc Khoa Kỹ thuật điện, Đại học Khoa học và Công nghệ Quốc gia Cao Hùng (Đài Loan) do Giáo sư Chung-Hong Lee dẫn đầu đã chế tạo thành công thiết bị **"mũi điện tử" (e-nose)** ứng dụng thuật toán trí tuệ nhân tạo.

Theo báo cáo công bố trên ấn phẩm khoa học kỹ thuật *IEEE Spectrum*, hệ thống mũi điện tử hoạt động thông qua mạng lưới cảm biến khí có độ nhạy cao, thu nhận các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi tỏa ra từ mẫu cà phê rang hoặc cà phê đã pha chế thuộc nhiều chủng loại và nguồn gốc địa lý khác nhau. Tín hiệu nồng độ các loại khí hương thơm này được gửi trực tiếp về bộ xử lý AI để phân tích và nhận diện. Kết quả thử nghiệm thực tế cho thấy độ chính xác nhận dạng loại cà phê của mũi điện tử đạt từ **81% đến 98%** tùy theo từng dòng sản phẩm. Hiện nhóm của Giáo sư Lee đang tiếp tục sử dụng thiết bị này để xây dựng thư viện dữ liệu mùi hương cà phê quy mô lớn, giúp doanh nghiệp bảo tồn và duy trì tính nhất quán về hương vị qua các niên vụ thu hoạch bất chấp sự biến đổi của điều kiện thời tiết. Bên cạnh mũi điện tử, các nghiên cứu về "lưỡi điện tử" (e-tongue) tích hợp AI cũng đang được khai thác mạnh mẽ để phân tích sự khác biệt cảm quan của cà phê Robusta, cà phê rang và ảnh hưởng của phương pháp chiết xuất lên chất lượng cà phê ủ lạnh (cold brew).

#### 2. Trí tuệ nhân tạo sáng tạo công thức phối trộn hạt cà phê "AI-conic" tại Phần Lan

Không chỉ dừng lại ở việc kiểm tra chất lượng có sẵn, trí tuệ nhân tạo còn bước vào lĩnh vực sáng tạo nghệ thuật phối trộn hạt (blending) vốn được xem là bí quyết nghề nghiệp truyền thống của các nghệ nhân rang xay. Tại thủ đô Helsinki (Phần Lan), Xưởng rang Kaffa, đơn vị rang xay cà phê lớn thứ ba tại quốc gia Bắc Âu này đã hợp tác cùng công ty tư vấn công nghệ địa phương Elev để cho ra mắt dòng cà phê phối trộn đặc biệt mang tên **"AI-conic"**.

Chia sẻ với hãng thông tấn *The Associated Press*, ông Svante Hampf, Giám đốc điều hành kiêm nhà sáng lập Xưởng rang Kaffa cho biết hai bên muốn thử nghiệm khả năng hỗ trợ của các mô hình AI tạo sinh (tương tự ChatGPT và Copilot) đối với nghề rang cà phê thủ công. Đội ngũ kỹ thuật đã cung cấp cho AI toàn bộ dữ liệu mô tả đặc tính của các loại hạt cà phê nhân từ khắp nơi trên thế giới cùng hồ sơ hương vị tương ứng, sau đó giao nhiệm vụ cho thuật toán tìm ra một công thức phối trộn đột phá vượt qua ranh giới của các cách kết hợp thông thường. Kết quả, AI đã đề xuất công thức kết hợp bốn dòng hạt danh tiếng gồm hạt **Fazenda Pinhal** êm mượt của Brazil cùng các dòng hạt chọn lọc từ Colombia, Ethiopia và Guatemala. Không chỉ dừng lại ở tỷ lệ phối trộn, thuật toán AI còn tự thiết kế tên gọi nhãn hiệu và viết bản mô tả cảm quan chi tiết cho sản phẩm là "sự pha trộn cân bằng giữa vị ngọt và trái cây chín".

#### 3. Làn sóng robot barista AI giải bài toán nhân lực và chuẩn hóa từng ly cà phê

Ở khâu bán lẻ và phục vụ người tiêu dùng, sự xuất hiện của các cánh tay robot tích hợp AI đang giúp các chuỗi cà phê cắt giảm chi phí nhân công định kỳ, duy trì chất lượng đồng nhất 100% giữa các cốc đồ uống và tạo trải nghiệm công nghệ thu hút khách hàng:

- **Robot Café X tại Mỹ với tốc độ pha 120 cốc mỗi giờ:** Được triển khai tại nhiều trung tâm thương mại ở Mỹ với mức giá đầu tư khoảng 25.000 USD, Café X sử dụng cánh tay robot 6 trục linh hoạt đặt trong buồng kính hiện đại, tự động thực hiện trọn vẹn các thao tác từ cầm ly, định lượng chiết xuất, rót siro đến phục vụ khách hàng đặt món qua màn hình cảm ứng hoặc ứng dụng di động. Ông Jason Calacanis, cựu đồng sáng lập Uber và là nhà đầu tư của Café X nhận xét rằng ngay cả những barista chuyên nghiệp nhất đôi khi vẫn có thể nhầm món, pha lệch vị giữa các ca làm việc hoặc không nhớ hết thói quen của từng khách hàng, trong khi hệ thống robot AI giải quyết triệt để mọi sai số này.

- **Robot hai tay Adam tích hợp nhận diện khuôn mặt tại CES 2024:** Trình diễn tại Triển lãm Điện tử tiêu dùng CES 2024 ở Las Vegas (Mỹ), robot Adam được trang bị camera và phần mềm nhận diện khuôn mặt giúp giao tiếp tự nhiên với khách hàng, ghi nhớ khẩu vị quen thuộc và dùng hai cánh tay cơ khí pha chế thành thạo nhiều loại đồ uống từ cà phê, cocktail đến trà sữa trân châu.

- **Quán cà phê robot Ratio tại Singapore vận hành không nghỉ ca:** Tại trung tâm mua sắm ION trên đại lộ Orchard sầm uất của Singapore, chuỗi quán Ratio đưa vào hoạt động các robot mang tên Super Manual do công ty khởi nghiệp Ross Digital phát triển. Theo bà Courtney, quản lý điều hành Ratio ION, khác với nhân viên con người phải chia ca làm việc và có ngày nghỉ, robot có thể vận hành liên tục suốt cả ngày để pha chế chuẩn xác từ espresso nguyên bản đến latte, cappuccino hay các thức uống biến tấu theo đúng yêu cầu riêng của từng thực khách.

#### 4. Góc nhìn ứng dụng cho doanh nghiệp chế biến và người trồng cà phê Việt Nam

Toàn cảnh ứng dụng AI từ mũi điện tử kiểm soát hương thơm, thuật toán phối trộn hạt cho đến robot pha chế tự động cho thấy một xu hướng rõ ràng: ngành cà phê thế giới đang số hóa mọi mắt xích để tối ưu biên lợi nhuận trong bối cảnh giá nguyên liệu đầu vào tăng cao. Đối với các doanh nghiệp rang xay và chuỗi quán cà phê tại Việt Nam, việc ứng dụng các công cụ phân tích dữ liệu hương vị và tự động hóa các công đoạn lặp lại giúp giảm đáng kể tỷ lệ hao hụt nguyên liệu, giữ ổn định chất lượng đồ uống khi mở rộng chuỗi cửa hàng mà không làm đội giá bán đến tay người tiêu dùng.

Đặc biệt, mô hình phối trộn hạt "AI-conic" của Phần Lan cũng gợi mở hướng đi đầy tiềm năng cho hạt cà phê Robusta Việt Nam: thông qua dữ liệu phân tích hóa lý và cảm quan, các nhà rang xay có thể sử dụng AI để tính toán tỷ lệ phối trộn tối ưu giữa hạt Fine Robusta Tây Nguyên giàu thể chất với các dòng Arabica, tạo ra những sản phẩm cà phê hòa tan và rang xay có hương vị cân bằng, chinh phục khẩu vị của thị trường quốc tế. Về phía nhà vườn, việc chăm sóc cây cà phê thích ứng biến đổi khí hậu, thu hái đúng độ chín và bảo quản sạch sẽ là điều kiện tiên quyết để hạt nhân giữ được tổ hợp hương thơm nguyên bản mà các hệ thống cảm biến hiện đại tìm kiếm. Bạn đọc có thể xem đầy đủ thông tin chi tiết tại mục nguồn trích dẫn.

## Nguồn trích dẫn

Băng Hảo. (2024, May 15). AI giúp tháo gỡ khó khăn cho ngành cà phê? VnEconomy, vneconomy.vn. https://vneconomy.vn/ai-giup-thao-go-kho-khan-cho-nganh-ca-phe.htm
