# Đề xuất ứng dụng AI giám sát đất và kiểm soát tồn dư cadimi trong sầu riêng xuất khẩu

> Giải pháp ứng dụng dữ liệu và AI theo dõi chất lượng đất, khoanh vùng nguy cơ nhiễm cadimi giúp giảm tới 70% số mẫu quả cần xét nghiệm, góp phần tháo gỡ rào cản kỹ thuật cho sầu riêng xuất khẩu.

Nguồn: [ainhanong.vn](https://ainhanong.vn/tin-tuc/de-xuat-ung-dung-ai-kiem-soat-ton-du-cadimi-trong-sau-rieng/)

Danh mục: Sầu Riêng. Ngày đăng: 14/06/2025.

Tình trạng tồn dư kim loại nặng cadimi (Cd) trong trái sầu riêng đã gây ra những sụt giảm nghiêm trọng đối với hoạt động xuất khẩu nông sản Việt Nam. Theo số liệu của Hiệp hội Rau quả Việt Nam công bố tại hội thảo "Phát triển bền vững ngành hàng sầu riêng" ngày 10/6/2025 (được VnExpress thông tin), trong 4 tháng đầu năm 2025, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng cả nước chỉ đạt 183 triệu USD, giảm gần 61% so với cùng kỳ; riêng thị trường Trung Quốc giảm tới 75%, xuống còn 105 triệu USD. Trước nguy cơ mất uy tín và thiệt hại hàng tỷ USD nếu không kiểm soát tốt chất lượng từ gốc, các chuyên gia và doanh nghiệp công nghệ đã đề xuất giải pháp ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào giám sát đất và cảnh báo sớm rủi ro hóa chất trên vùng trồng.

#### 1. Ứng dụng AI khoanh vùng rủi ro cadimi, giảm 70% chi phí xét nghiệm mẫu quả

Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Đỗ Dũng, Tổng giám đốc Công ty Công nghệ nông nghiệp Enfarm, chỉ ra rằng việc lấy mẫu từng lô quả để xét nghiệm thủ công vừa tốn kém chi phí vừa mất nhiều thời gian chờ đợi kết quả trước khi thông quan. Để giải quyết tận gốc nút thắt này, ông đề xuất ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) để theo dõi liên tục chất lượng đất và cảnh báo sớm rủi ro sinh học ngay tại vườn.

Thông qua việc thu thập và phân tích dữ liệu thổ nhưỡng kết hợp thuật toán AI, hệ thống sẽ tự động xác định và khoanh vùng chính xác các khu vực canh tác có nguy cơ cao tồn dư cadimi, từ đó khuyến nghị biện pháp cải tạo đất phù hợp cho từng nhà vườn. Theo ông Nguyễn Đỗ Dũng, giải pháp này giúp **giảm tới 70% số mẫu quả cần xét nghiệm**, tiết kiệm đáng kể chi phí và rút ngắn thời gian xử lý so với cách làm truyền thống. Nền tảng số hỗ trợ lấy mẫu, phân tích và trả kết quả nhanh đã được xây dựng sẵn sàng, chỉ cần hoàn thiện thêm hành lang pháp lý và cơ chế phối hợp từ cơ quan quản lý để triển khai rộng rãi.

#### 2. Nhận diện đúng nguyên nhân khiến cadimi tích tụ trong đất trồng sầu riêng

Cũng tại hội thảo, các nhà khoa học và cơ quan quản lý đã phân tích đa chiều các nguyên nhân dẫn đến tình trạng nhiễm cadimi để tránh xử lý lệch hướng:

- **Tác động từ vật tư đầu vào kém chất lượng:** TS. Nguyễn Đăng Nghĩa, nguyên Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu đất và phân bón phía Nam cho biết Việt Nam từng nhập khẩu hơn 112.000 tấn phân bón DAP từ Hàn Quốc, trong đó có lô vượt ngưỡng cadimi, nhưng nhiều vùng trồng tại Đông Nam Bộ và Tây Nguyên không sử dụng loại phân này lại đang chịu ảnh hưởng dây chuyền. Bên cạnh đó, Bộ Công Thương cũng cảnh báo tình trạng nhiều loại phân bón, thuốc bảo vệ thực vật giả mạo rao bán trên mạng có chứa cadimi hoặc chất vàng O ngoài danh mục cho phép.

- **Biến động độ pH đất và nguồn phân hữu cơ chưa kiểm soát:** Ông Nguyễn Quang Hiếu, Phó cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) lưu ý không nên quy kết toàn bộ cho phân DAP. Thực tế, sự thay đổi độ chua (pH) của đất khi bước vào vụ có thể làm tăng khả năng hòa tan của cadimi sẵn có trong đất; ngoài ra, một số loại phân hữu cơ sản xuất từ bùn thải hoặc chất trộn không rõ nguồn gốc thậm chí còn có hàm lượng cadimi cao hơn phân vô cơ.

#### 3. Siết chặt mã số vùng trồng và xây dựng phòng kiểm nghiệm nhanh tại chỗ

Thống kê toàn ngành cho thấy cả nước hiện có trên 150.000 ha diện tích trồng sầu riêng, nhưng mới chỉ có khoảng **20% diện tích được cấp mã số vùng trồng** đủ điều kiện xuất khẩu chính ngạch (riêng tỉnh Đắk Lắk ước đạt sản lượng 500.000 tấn). Trước thực tế Văn phòng SPS Việt Nam từng nhận cảnh báo tồn dư đối với nhiều nông sản như sầu riêng, ớt, chôm chôm và măng cụt, ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam đề xuất xây dựng hệ thống phòng test mini ngay tại vùng trồng để kiểm nghiệm nhanh trước khi thu mua.

Theo cơ chế này, nông dân chỉ xuất bán sầu riêng cho cơ sở đóng gói khi lô hàng đã đạt chuẩn kiểm nghiệm và có nhật ký canh tác minh bạch. Khi chất lượng được sàng lọc nghiêm ngặt ngay từ đầu nguồn, Việt Nam sẽ có đầy đủ cơ sở dữ liệu để đàm phán đề xuất phía Trung Quốc mở "luồng xanh" ưu tiên thông quan cho các lô sầu riêng đạt chuẩn.

#### 4. Góc nhìn ứng dụng cho nhà vườn trồng sầu riêng

Bài học từ đợt sụt giảm kim ngạch xuất khẩu đầu năm 2025 cho thấy việc kiểm soát cadimi phải bắt đầu từ quản lý sức khỏe đất và minh bạch hóa vật tư đầu vào. Nhà vườn trồng sầu riêng cần tuyệt đối nói không với các loại phân bón, thuốc bảo vệ thực vật trôi nổi không rõ nguồn gốc trên mạng; ưu tiên phân hữu cơ đã qua xử lý đạt chuẩn công bố hợp quy và định kỳ kiểm tra độ pH đất để bón vôi nâng pH lên ngưỡng trung tính (5,5-6,5), hạn chế tối đa khả năng cây hấp thu kim loại nặng. Đồng thời, chủ động ghi chép nhật ký điện tử sẽ giúp vườn cây sẵn sàng tham gia các hệ thống giám sát AI và hưởng lợi từ cơ chế "luồng xanh" xuất khẩu. Bạn đọc có thể xem đầy đủ nội dung hội thảo tại mục nguồn trích dẫn.

## Nguồn trích dẫn

Thi Hà. (2025, June 10). Đề xuất ứng dụng AI kiểm soát tồn dư hóa chất trong sầu riêng. VnExpress, vnexpress.net. https://vnexpress.net/de-xuat-ung-dung-ai-kiem-soat-ton-du-hoa-chat-trong-sau-rieng-4896891.html
