# Bệnh lem lép hạt hại lúa

> Tác nhân: Tổ hợp nấm (Tilletia barclayana, Ustilaginoidea virens...), vi khuẩn (Burkholderia glumae, Xanthomonas), nhện gié và bọ xít

Nguồn: [ainhanong.vn](https://ainhanong.vn/tra-cuu-benh/lem-lep-hat-lua/)

Cây trồng & thủy sản: Lúa.

## Mô tả

Bệnh **lem lép hạt** là hiện tượng hạt lúa bị lửng (sít gạo) hoặc lép hoàn toàn kèm biến màu vỏ trấu và hạt gạo. Bệnh do nhiều tác nhân phối hợp gây ra trên đồng ruộng, phổ biến nhất là nấm (ít nhất 19 loài như nấm than đen *Tilletia barclayana*, nấm than vàng *Ustilaginoidea virens*), vi khuẩn (*Burkholderia glumae* gây lép vàng, *Xanthomonas* gây thối đen), virus, nhện gié và bọ xít chích hút.

### Triệu chứng

- **Do nấm:** Vỏ trấu xuất hiện vết màu tím sậm hoặc nâu sậm, có hoặc không có tâm trắng; than đen tạo lớp phấn đen trong hạt, than vàng tạo khối bào tử nhung vàng rồi chuyển xanh đen
- **Do vi khuẩn:** Lép vàng làm hạt xanh nhạt rồi ngả vàng, phôi nhũ teo đen và nhánh gié đứng thẳng ("bắn máy bay"); thối đen làm gạo thối mềm xịt nước khi bóp
- **Do nhện gié, côn trùng, virus:** Vỏ trấu lem đen hoặc tím, hạt có vết chích nâu tròn tâm trắng (bọ xít) hoặc hạt lép vặn vẹo (virus)

### Điều kiện phát triển

Giai đoạn lúa trổ bông đến chín sữa là thời kỳ mẫn cảm nhất, đặc biệt khi thời tiết bất lợi có nhiệt độ thấp, ẩm độ không khí cao, mưa nhiều kéo dài và có nhện gié hoặc bọ xít phát sinh.

### Tác hại

Làm giảm phẩm chất gạo thương phẩm, mất tỷ lệ thu hồi khi xay xát và gây thất thu năng suất bình quân **20%**, trường hợp nặng có thể lên tới **50%**.

## Biện pháp phòng trừ

- Chọn giống lúa xác nhận khỏe mạnh, xử lý hạt giống sạch mầm bệnh trước khi gieo sạ
- Thau chua rửa mặn, khử độc hữu cơ cho đất; gieo cấy đúng thời vụ với mật độ thích hợp
- Bón phân cân đối NPK và bổ sung trung vi lượng; dọn sạch cỏ dại trong ruộng và ven bờ
- Phòng trừ tốt nhện gié, bọ xít và sâu bệnh giai đoạn đòng trổ; phun ngừa thuốc trừ bệnh phổ rộng (như **azoxystrobin**, **difenoconazole**, **hexaconazole**, **cyproconazole**, **trifloxystrobin** hoặc **mancozeb + metalaxyl**) vào giai đoạn trước trổ và sau khi trổ đều

## Nguồn trích dẫn

Nongduoctoancau. (n.d.). Công ty TNHH Nông dược toàn cầu. nongduoctoancau.com. https://nongduoctoancau.com/tin-tuc/benh-lem-lep-hat-hai-lua-1
