# Muỗi hành (sâu năn) hại lúa

> Tác nhân: Muỗi hành Orseolia oryzae (họ Cecidomyiidae, bộ Diptera)

Nguồn: [ainhanong.vn](https://ainhanong.vn/tra-cuu-benh/muoi-hanh-lua/)

Cây trồng & thủy sản: Lúa.

## Mô tả

**Muỗi hành** (còn gọi là sâu năn, tên khoa học *Orseolia oryzae*, họ Cecidomyiidae, bộ Diptera) là đối tượng gây hại phổ biến tại Đồng bằng sông Cửu Long. Vòng đời muỗi hành kéo dài 25-30 ngày; ấu trùng mới nở nhờ sương đêm hoặc nước mưa chui qua bẹ lá đục vào đỉnh sinh trưởng của cây lúa.

### Triệu chứng

- Ấu trùng chích hút đỉnh sinh trưởng và tiết nước bọt kích thích bẹ lá non mọc dài thành ống tròn màu xanh nhạt dài 10-30 cm giống cọng hành (ống hành), bên trong mỗi ống chứa 1 ấu trùng
- Bụi lúa bị lùn, mất lá đọt, thân gốc nở to hơi cứng, lá xanh thẫm ngắn dựng đứng và đẻ nhiều chồi vô hiệu
- Thường tấn công mạnh giai đoạn lúa đẻ nhánh (15-30 ngày sau sạ); các chồi bị hại không trổ được hoặc bông bị lép nhiều

### Điều kiện phát triển

Ẩm độ không khí cao 85-95% và nhiệt độ 26-30°C; thời tiết mưa nhỏ, sương mù, ngày nắng yếu âm u rất thuận lợi vì ấu trùng mới nở cần nước sương hoặc mưa để bò vào đọt lúa. Ký chủ phụ là các loài cỏ hòa bản trong ruộng và ven bờ.

### Tác hại

Gây hiện tượng lúa lùn đẻ chồi vô hiệu hàng loạt, làm giảm **10-30%** năng suất tại các vùng nhiễm nặng.

## Biện pháp phòng trừ

- Làm đất kỹ, vùi lấp lúa rài, lúa chét và diệt sạch cỏ hòa bản xung quanh ruộng lúa
- Chọn giống lúa nhảy chồi khỏe, gieo sạ đồng loạt; bón lót hoặc bón thúc đẻ nhánh sớm và không bón thừa phân đạm
- Thăm đồng sớm giai đoạn mạ đến đẻ nhánh: quan sát thành trùng màu đỏ bay nặng nề lúc 18-20 giờ, kiểm tra trứng thẳng gần cổ lá và xé gốc lúa mất lá đọt tìm ấu trùng
- Bảo vệ ong ký sinh và nhện thiên địch; khi phát hiện thành trùng và ống hành mới xuất hiện, phun trừ kịp thời vào giai đoạn 15-25 ngày tuổi bằng thuốc lưu dẫn (như **bifenthrin + imidacloprid**)

## Nguồn trích dẫn

Nongduoctoancau. (n.d.). Công ty TNHH Nông dược toàn cầu. nongduoctoancau.com. https://nongduoctoancau.com/tin-tuc/muoi-hanh-hai-lua-va-cac-bien-phap-phong-tru
