# Rầy nâu hại lúa

> Tác nhân: Rầy nâu Nilaparvata lugens Stal (côn trùng chích hút và môi giới truyền virus)

Nguồn: [ainhanong.vn](https://ainhanong.vn/tra-cuu-benh/ray-nau-lua/)

Cây trồng & thủy sản: Lúa.

## Mô tả

**Rầy nâu** (*Nilaparvata lugens* Stal) là loài côn trùng chích hút đặc biệt nguy hiểm và là môi giới truyền bệnh virus vàng lùn, lùn xoắn lá trên lúa. Vòng đời rầy nâu kéo dài 25-30 ngày; cả rầy trưởng thành (dạng cánh dài và cánh ngắn) lẫn rầy cám 5 tuổi đều tập trung ở gốc thân cây lúa để chích hút nhựa.

### Triệu chứng

- Rầy tập trung ở phần gốc thân lúa chích hút nhựa làm cây lúa vàng úa, còi cọc và chết khô thành từng đám rồi lan ra cả vạt (hiện tượng cháy rầy)
- Thời kỳ đẻ nhánh: vết chích nơi bẹ tạo sọc màu nâu đậm dọc theo thân, mở đường cho nấm và vi khuẩn xâm nhập
- Thời kỳ làm đòng, trổ bông: rầy chích hút cuống đòng non làm bông lép đen một phần hoặc cả bông
- Phân rầy có chất đường thu hút nấm bồ hóng đóng đen quanh gốc lúa; cây nhiễm virus vàng lùn, lùn xoắn lá bị vàng lá và lùn rụi

### Điều kiện phát triển

Nhiệt độ thích hợp 27-29°C, ẩm độ 80-86%. Ruộng chân trũng, sạ dày, bón thừa đạm xanh tốt rậm rạp, trồng lúa liên tục quanh năm không có thời gian cách ly và ít thiên địch (nhện *Pardosa pseudoannulata*, *Araneus inustus*) dễ bùng phát dịch cháy rầy và truyền bệnh virus.

### Tác hại

Gây cháy rầy từng đám đến cả cánh đồng và truyền bệnh vàng lùn, lùn xoắn lá làm mất trắng năng suất nếu không phòng trừ đúng thời điểm.

## Biện pháp phòng trừ

- Sử dụng giống lúa khỏe, kháng rầy; gieo sạ đồng loạt, tập trung theo từng cánh đồng và không sạ quá dày (100-120 kg/ha)
- Vệ sinh đồng ruộng, dọn sạch lúa chét và cỏ dại quanh bờ; giữ thời gian cách ly giữa các vụ ít nhất 20-30 ngày
- Bón phân cân đối, tránh thừa đạm; duy trì mực nước thích hợp trong ruộng để hạn chế rầy chích hút gốc
- Không phun ngừa khi rầy chưa đến ngưỡng để bảo vệ thiên địch; giai đoạn mạ - đẻ nhánh chỉ phun khi rầy cám nở rộ tuổi 2-3 (trên 3 con/tép) bằng thuốc chống lột xác
- Giai đoạn đòng trổ mật số cao có thể phối hợp thuốc chống lột xác với hoạt chất lưu dẫn (như **nitenpyram**, **pymetrozine**), đưa nước vào ruộng trước khi phun để rầy di chuyển lên trên

## Nguồn trích dẫn

Nongduoctoancau. (n.d.). Công ty TNHH Nông dược toàn cầu. nongduoctoancau.com. https://nongduoctoancau.com/tin-tuc/ray-nau-hai-lua-noi-lo-cua-nong-gia-1
