# Bệnh sương mai hại vải

> Tác nhân: Nấm Peronophythora litchii

Nguồn: [ainhanong.vn](https://ainhanong.vn/tra-cuu-benh/suong-mai-hai-vai/)

Cây trồng & thủy sản: Vải.

## Mô tả

Bệnh **mốc sương** (còn gọi là bệnh sương mai) do nấm *Peronophythora litchii* gây ra là dịch hại nguy hiểm hàng đầu trên cây nhãn và vải. Bệnh thường bùng phát vào mùa mưa ẩm từ tháng 3 đến tháng 6 tại các vùng trồng trọng điểm như Lục Ngạn (Bắc Giang), Hải Dương, Hưng Yên và Đồng bằng sông Cửu Long, có thể gây thiệt hại 30 - 50% sản lượng nếu không kiểm soát kịp thời.

### 1. Tác nhân và điều kiện phát sinh

- **Tác nhân:** Do nấm giả *Peronophythora litchii* (thuộc nhóm Oomycetes) gây ra. Nấm lây lan nhanh qua gió, nước mưa, côn trùng và tồn tại trong tàn dư cành lá, vỏ cây bệnh.
- **Điều kiện thuận lợi:** Phát triển mạnh ở nhiệt độ 20 - 28 độ C và độ ẩm không khí trên 85%, đặc biệt khi có mưa phùn kéo dài hoặc sương mù dày đặc.
- **Yếu tố vườn tược:** Vườn rậm rạp, thiếu ánh sáng, mật độ trồng dày và bón thừa đạm làm tăng nguy cơ bùng phát bệnh. Các giống như vải thiều, vải u hồng, nhãn xuồng rất dễ nhiễm bệnh.

### 2. Dấu hiệu nhận biết trên cây nhãn, vải

- **Trên lá non:** Xuất hiện đốm nhỏ màu nâu nhạt hoặc vàng úa, sau lan rộng thành mảng lớn khô cháy. Mặt dưới lá có lớp mốc trắng mịn đặc trưng của bệnh.
- **Trên hoa và cuống hoa:** Cuống hoa và chùm nụ bị thối mềm, chuyển màu nâu đen dần và rụng sớm. Khi trời hanh khô hoa bị teo tóp; khi mưa ẩm hoa thối nhũn và gãy rụng hàng loạt.
- **Trên chùm quả non:** Gây thối đen cuống quả, làm quả non rụng hàng loạt để lại cuống trơ trên cành. Vỏ quả bị thâm đen, thịt quả thối rữa và phủ lớp mốc trắng mịn quanh cuống.
- **Phân biệt:** Dấu hiệu nhận diện rõ nhất so với bệnh thán thư hay nấm hồng là lớp mốc trắng mịn phủ ở mặt dưới lá và quanh cuống quả.

### 3. Tác hại đối với năng suất

Bệnh làm hoa rụng sớm, quả non thối rụng hàng loạt khiến tỷ lệ đậu quả giảm mạnh. Quả lớn bị nứt, sạm màu, mất độ ngọt và giảm phẩm chất nghiêm trọng, có thể làm vườn mất trắng đến 50% sản lượng.

## Biện pháp phòng trừ

### 1. Biện pháp canh tác

- **Mật độ và cắt tỉa:** Trồng cây với khoảng cách hợp lý, định kỳ cắt tỉa cành tăm, cành sâu bệnh, cành khuất sáng để tán cây thông thoáng, đón ánh nắng và hạn chế tích tụ ẩm độ.
- **Vệ sinh vườn:** Thu gom và tiêu hủy triệt để cành lá bệnh, hoa rụng và quả thối dưới gốc để cắt đứt nguồn nấm lưu tồn.
- **Bón phân cân đối:** Tăng cường bón phân hữu cơ hoai mục (phân chuồng, phân bò, phân trùn quế), bổ sung kali và canxi giúp cây cứng cáp, thành vách tế bào dày; hạn chế lạm dụng phân đạm hóa học trong mùa mưa ẩm.

### 2. Biện pháp sinh học

- Sử dụng chế phẩm sinh học chứa vi sinh vật đối kháng như *Trichoderma spp.* hoặc *Bacillus subtilis* để ức chế nấm gây bệnh thông qua cạnh tranh dinh dưỡng và tiết kháng sinh tự nhiên.
- Tăng cường bón phân hữu cơ vi sinh giàu axit humic, axit amin và phân trùn quế đã qua xử lý giúp bộ rễ khỏe mạnh, nâng cao sức đề kháng tự nhiên cho vườn cây.

### 3. Biện pháp hóa học

- Khi bệnh xuất hiện với mật độ cao, sử dụng các loại thuốc đặc trị nấm chứa hoạt chất: Metalaxyl + Mancozeb (như Ridomil Gold 68WG), Mancozeb, Fosetyl-Aluminium hoặc Dimethomorph.
- **Nguyên tắc 4 đúng:** Đúng thuốc, đúng liều, đúng lúc và đúng cách. Luân phiên các nhóm hoạt chất để chống hiện tượng kháng thuốc.
- **Thời điểm phun:** Phun vào giai đoạn cây ra hoa và sau khi đậu trái, đặc biệt sau các đợt mưa kéo dài. Nên phun vào sáng sớm hoặc chiều mát, tránh lúc nắng gắt hoặc sắp mưa.
- **An toàn khi dùng thuốc:** Mang bảo hộ lao động đầy đủ, không phun gần ngày thu hoạch và tuân thủ nghiêm ngặt thời gian cách ly theo khuyến cáo; không pha trộn tùy tiện nhiều loại thuốc hóa học.

## Nguồn trích dẫn

Nongnghieppho. (2025, August 6). Bệnh mốc sương hại nhãn, vải: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách phòng trị. nongnghieppho.vn. https://nongnghieppho.vn/blogs/news/benh-moc-suong-hai-nhan-vai?srsltid=AYCX9vKfZba5ehSfCqbYgz3ahFttZCJLmRsbiO-FSWm9JHnF2ygQuatb
