Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản vượt mốc 821.000 sản phẩm: Rõ trách nhiệm từng khâu

Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản vượt mốc 821.000 sản phẩm: Rõ trách nhiệm từng khâu

Minh bạch hóa nguồn gốc xuất xứ và kiểm soát chất lượng xuyên suốt chuỗi cung ứng đang trở thành điều kiện bắt buộc để nông sản Việt Nam đứng vững tại thị trường nội địa cũng như vượt qua các hàng rào kỹ thuật xuất khẩu. Sau hơn 4 tháng chính thức đưa vào vận hành, Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản của Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ghi nhận những bước tiến thực chất từ khâu đăng ký kỹ thuật sang tổ chức truy xuất theo từng chuỗi ngành hàng và lô hàng thực tế. Trao đổi với Báo Tiền Phong ngày 13/11/2026, ông Nguyễn Văn Long, Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã chia sẻ bức tranh toàn cảnh về quy mô dữ liệu đạt được, những khó khăn trong liên thông chuỗi cung ứng và lộ trình áp dụng bắt buộc theo các quy định pháp luật mới.

1. Những con số ấn tượng sau hơn 4 tháng vận hành Hệ thống truy xuất nông sản

Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản được Bộ Nông nghiệp và Môi trường công bố ngày 30/6/2026 và chính thức đưa vào sử dụng từ ngày 1/7/2026, đóng vai trò là nền tảng số dùng chung để quản lý thông tin chủ thể sản xuất, danh mục sản phẩm, mã lô hàng và kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan quản lý nhà nước, chính quyền địa phương, doanh nghiệp và nông dân.

Tính đến hết ngày 31/10/2026, hệ thống đã đạt được quy mô kết nối rộng khắp trên cả nước:

  • Quy mô đăng ký dữ liệu toàn quốc: Hệ thống ghi nhận 821.734 sản phẩm thuộc 18.536 dòng sản phẩm đăng ký, với sự tham gia của 212 doanh nghiệp và 3.048 nông hộ trên địa bàn 28 tỉnh, thành phố. Trong số này, đã có 161.324 sản phẩm thuộc 20 dòng sản phẩm hoàn thiện đầy đủ dữ liệu phục vụ truy xuất nguồn gốc thực tế, gắn với 21 doanh nghiệp và 52 nông hộ tại 16 tỉnh, thành phố.
  • Hệ sinh thái công nghệ và kết nối cổng quốc gia: Có 17 đơn vị cung cấp giải pháp công nghệ đăng ký tham gia kết nối vào nền tảng, trong đó 5 đơn vị đã phát sinh dữ liệu truy xuất vận hành thực tế. Đặc biệt, vào ngày 18/8/2026, hệ thống đã hoàn tất kết nối kỹ thuật và truyền nhận thành công dữ liệu mẫu với Cổng thông tin truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa quốc gia, tạo tiền đề cho khả năng truy ngược, truy xuôi và đối soát tự động trên từng lô hàng.

2. Triển khai thực tế trên các chuỗi ngành hàng chủ lực từ sầu riêng, chè đến thủy sản

Điểm đáng chú ý nhất trong giai đoạn vừa qua là việc triển khai truy xuất nguồn gốc không dừng ở cấp độ khai báo chung chung mà đã đi thẳng vào từng lô hàng, container xuất khẩu và chuỗi liên kết cụ thể trên nhiều lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản và lâm nghiệp:

  • Trái cây xuất khẩu (sầu riêng): Đã có 15 container sầu riêng áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử xuất khẩu chính ngạch sang thị trường Trung Quốc, trong đó dữ liệu được liên kết trực tiếp từ mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói đến từng lô hàng xuất khẩu.
  • Ngành hàng chè và lúa gạo: Tại Thái Nguyên, nhiều doanh nghiệp và hợp tác xã tiêu biểu như Tân Cương Xanh, Hương Vân Trà, Tiên Dương, Thăng Tiến và La Bằng đã tham gia kết nối; toàn vùng có 109 mã vùng trồng chè được gắn định vị GPS và 45 tổ hợp tác, hợp tác xã, doanh nghiệp thí điểm ứng dụng nền tảng VNPT Green. Trong lĩnh vực lúa gạo, hệ thống của Bộ đã kết nối dữ liệu với nền tảng quản trị vùng nguyên liệu của các doanh nghiệp đầu tàu như Thaibinh Seed và Lộc Trời.
  • Chăn nuôi, thủy sản và lâm nghiệp: Bộ đã lựa chọn chuỗi gà thịt liên kết De Heus - San Hà để triển khai trong lĩnh vực chăn nuôi (nơi Cục Chăn nuôi và Thú y đang quản lý tới 17.201 mã định danh cơ sở); lựa chọn chuỗi cá tra của doanh nghiệp Gò Đàng tại tỉnh Đồng Tháp trong lĩnh vực thủy sản; đồng thời phối hợp với tỉnh Lai Châu xây dựng hệ thống truy xuất cho cây Sâm Việt Nam trong lĩnh vực lâm nghiệp.

3. Giá trị cốt lõi: Định danh rõ trách nhiệm từng chủ thể trong toàn chuỗi

Phân tích về tác động thực tiễn của nền tảng này, Vụ trưởng Nguyễn Văn Long nhấn mạnh giá trị lớn nhất của hệ thống nằm ở khả năng kết nối, kiểm tra và đối chiếu thông tin xuyên suốt từ khâu sản xuất ban đầu, thu mua, chế biến, bảo quản đến vận chuyển và phân phối. Nhờ đó, quá trình lưu chuyển của từng lô hàng và trách nhiệm pháp lý của từng chủ thể tại mỗi công đoạn được xác định minh bạch.

Đối với cơ quan quản lý nhà nước, dữ liệu truy xuất là công cụ đắc lực giúp giám sát an toàn thực phẩm, quản lý chặt chẽ mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và đối chiếu kết quả kiểm nghiệm, kiểm dịch. Khi phát sinh sự cố mất an toàn thực phẩm hoặc cảnh báo từ nước nhập khẩu, cơ quan chức năng có thể truy tìm chính xác nguồn gốc, khoanh vùng các lô hàng liên quan để thu hồi và xử lý kịp thời thay vì làm ảnh hưởng dây chuyền đến cả ngành hàng. Đối với doanh nghiệp và người tiêu dùng, thông tin nguồn gốc có thể kiểm chứng giúp củng cố uy tín thương hiệu, hạn chế tranh chấp thương mại và bảo vệ quyền lợi người mua hàng.

4. Những điểm nghẽn về tính liên thông dữ liệu và năng lực thực thi ở cơ sở

Bên cạnh những thuận lợi từ sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ và yêu cầu minh bạch ngày càng cao từ thị trường, ông Nguyễn Văn Long cũng chỉ ra những thách thức lớn nhất hiện nay tập trung ở việc bảo đảm tính đầy đủ, thống nhất và liền mạch của dữ liệu. Hiện trạng dữ liệu chuyên ngành vẫn còn phân tán; mã định danh, cấu trúc dữ liệu và phương thức kết nối giữa các phần mềm chưa đồng bộ hoàn toàn.

Đặc biệt, tại các khâu trung gian như thu gom, giao nhận, chia tách hoặc ghép lô hàng, thông tin thường bị đứt gãy, chưa được chuyển giao đầy đủ đi kèm với hàng hóa. Ở cấp độ cơ sở, nhiều nông hộ, hợp tác xã và cơ sở sơ chế quy mô nhỏ còn hạn chế về kỹ năng số, thiếu kinh phí vận hành và chưa thấy rõ lợi ích kinh tế trực tiếp trong khi phải bỏ thêm công sức ghi chép, cập nhật dữ liệu hằng ngày. Riêng đối với chuỗi sầu riêng xuất khẩu, quá trình mở rộng vẫn còn đối mặt với những vướng mắc trong quản lý mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, công tác kiểm nghiệm, kiểm dịch và liên kết thu mua giữa nông dân với doanh nghiệp.

5. Lộ trình bắt buộc theo Nghị định 37/2026/NĐ-CP và Nghị định 372/2026/NĐ-CP

Để giải quyết triệt để các điểm nghẽn nêu trên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định quan điểm triển khai truy xuất nguồn gốc điện tử theo chiều sâu của chuỗi ngành hàng và mức độ rủi ro sản phẩm, kiên quyết không chạy theo số lượng tem nhãn hay tài khoản đăng ký hình thức. Trong thời gian tới, Bộ sẽ triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp trọng tâm: thứ nhất, hoàn thiện quy trình truy xuất chuẩn cho từng nhóm sản phẩm, quy định rõ mã lô, các sự kiện bắt buộc phải ghi nhận, bộ dữ liệu tối thiểu và thời điểm cập nhật; thứ hai, rà soát danh mục và lộ trình áp dụng bắt buộc đối với các sản phẩm có mức độ rủi ro cao theo Nghị định số 37/2026/NĐ-CP, đồng thời chuẩn bị các điều kiện để triển khai thực thi Nghị định số 372/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2027; thứ ba, chuẩn hóa giao diện kết nối (API), quy tắc mã định danh và tiêu chí kiểm thử đối soát dữ liệu liên thông với Cổng thông tin quốc gia.

6. Góc nhìn ứng dụng cho nhà vườn, hợp tác xã và thương lái thu mua

Cột mốc Nghị định số 372/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/01/2027 là thông điệp rất rõ ràng: việc ghi chép và cung cấp dữ liệu truy xuất nguồn gốc sẽ sớm trở thành yêu cầu pháp lý bắt buộc đối với các nhóm nông sản chủ lực. Để không bị động khi quy định chính thức áp dụng, các nông hộ, tổ hợp tác và cơ sở thu mua cần chủ động thực hiện ngay ba việc: đăng ký tham gia Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản thông qua hợp tác xã hoặc doanh nghiệp liên kết; chuẩn hóa việc ghi chép mã lô, ngày bón phân, ngày phun thuốc và thời gian cách ly trên điện thoại thông minh; và bảo đảm mỗi lần bàn giao hàng hóa tại điểm thu gom đều có phiếu giao nhận điện tử gắn kèm mã định danh vùng trồng để không làm đứt gãy chuỗi dữ liệu xuất khẩu. Bạn đọc có thể xem đầy đủ nội dung cuộc phỏng vấn tại mục nguồn trích dẫn.

Nguồn trích dẫn

Nguyễn Hoài. (2026, November 13). Truy xuất nguồn gốc nông sản: Rõ trách nhiệm từng khâu. Báo điện tử Tiền Phong, tienphong.vn. https://tienphong.vn/truy-xuat-nguon-goc-nong-san-ro-trach-nhiem-tung-khau-post1893961.tpo

Xem nguồn gốc

nông nghiệp 4.0thị trườngtruy xuất nguồn gốcxuất khẩu

Chia sẻ
Quay lại Nông sản Tất cả tin tức

Tin liên quan

Bình luận (0)

Chưa có bình luận nào.