Khảo sát dữ liệu đất phục vụ ứng dụng IoT và AI quản lý canh tác vải thiều tại Bắc Ninh

Trong tiến trình hiện đại hóa nông nghiệp, việc chuyển đổi từ phương thức bón phân, chăm sóc theo kinh nghiệm sang quản trị dựa trên dữ liệu thực địa đang mở ra hướng đi mới cho các vùng cây ăn trái đặc sản. Trong khuôn khổ chương trình hợp tác khoa học và công nghệ giữa Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Bắc Ninh với các đơn vị nghiên cứu, Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên (WASI) đã trực tiếp triển khai hoạt động khảo sát, thu thập và phân tích mẫu đất phục vụ đề tài "Ứng dụng công nghệ Internet vạn vật (IoT) và trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ quản lý quy trình canh tác cây vải tại tỉnh Bắc Ninh", được công bố thông tin ngày 1/7/2026.
1. Xây dựng cơ sở dữ liệu không gian từ vùng trồng vải trọng điểm
Từ ngày 20 đến ngày 24/6/2026, đoàn công tác chuyên môn của Viện WASI đã tiến hành khảo sát thực địa tại hai vùng trồng vải thiều tập trung của tỉnh Bắc Ninh là xã Phúc Hòa và phường Phượng Sơn. Tại từng điểm khảo sát, nhóm nghiên cứu đánh giá tổng thể hiện trạng đất canh tác, ghi nhận các yếu tố sinh thái, thổ nhưỡng đặc trưng và thu thập mẫu đất theo từng tầng canh tác tiêu biểu của bộ rễ cây vải.
Điểm nổi bật của đợt khảo sát này là toàn bộ các vị trí lấy mẫu đều được định vị tọa độ địa lý rõ ràng và gắn mã định danh với từng vườn cụ thể. Cách làm này giúp hình thành bộ cơ sở dữ liệu không gian (GIS) đồng bộ, tạo nền tảng đầu vào chuẩn xác để tích hợp với mạng lưới cảm biến IoT và các thuật toán trí tuệ nhân tạo (AI) trong những giai đoạn vận hành tiếp theo của đề tài.
2. Phân tích chuyên sâu chỉ tiêu lý hóa đất để huấn luyện mô hình khuyến nghị AI
Sau khi thu thập ngoài thực địa, các mẫu đất được chuyển về hệ thống phòng thí nghiệm phân tích chuyên sâu nhằm xác định đầy đủ các thông số lý học và hóa học quyết định đến khả năng sinh trưởng, phân hóa mầm hoa và nuôi trái của cây vải, bao gồm:
- Độ chua của đất (pH) và hàm lượng chất hữu cơ: Đánh giá mức độ thoái hóa hoặc chua hóa đất sau nhiều năm thâm canh liên tục, từ đó xác định ngưỡng cải tạo độ phì nhiêu phù hợp.
- Hệ dưỡng chất đa, trung và vi lượng: Định lượng chính xác tỷ lệ đạm, lân, kali cùng các nguyên tố trung vi lượng thiết yếu ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ lệ đậu trái và độ ngọt của cùi vải.
- Khả năng trao đổi cation (CEC): Đo lường năng lực giữ chất dinh dưỡng và chống rửa trôi phân bón của keo đất tại từng tiểu vùng sinh thái.
Trên cơ sở kết quả phân tích phòng thí nghiệm kết hợp với dữ liệu môi trường thu thập liên tục từ cảm biến, nhóm nghiên cứu sẽ xây dựng các mô hình AI phân tích, dự báo diễn biến dinh dưỡng và đưa ra khuyến nghị bón phân riêng biệt cho từng vùng trồng vải.
3. Chuyển giao kỹ thuật lấy mẫu đất chuẩn hóa cho cán bộ và nông hộ địa phương
Bên cạnh nhiệm vụ thu thập dữ liệu phục vụ nghiên cứu, các cán bộ của Viện WASI còn tổ chức hướng dẫn trực tiếp quy trình lấy mẫu đất đạt chuẩn kỹ thuật cho đội ngũ chuyên viên địa phương và các hộ trồng vải. Nội dung tập huấn bao gồm cách xác định điểm lấy mẫu đại diện trong vườn, độ sâu tầng đất cần lấy, phương pháp trộn mẫu tổng hợp, kỹ thuật bảo quản và ghi nhãn truy xuất.
Việc chuyển giao bài bản ngay từ khâu thu thập dữ liệu giúp địa phương chủ động duy trì hoạt động theo dõi sức khỏe đất dài hạn, bảo đảm nguồn dữ liệu đầu vào cho hệ thống AI luôn giữ được độ tin cậy cao qua nhiều niên vụ.
4. Góc nhìn ứng dụng cho nhà vườn trồng vải
Thực tế sản xuất cho thấy nhiều vườn vải thiều thường gặp tình trạng bón thừa đạm vào giai đoạn cuối năm làm cây ra lộc đông thay vì phân hóa mầm hoa, hoặc thiếu hụt trung vi lượng khiến trái dễ nứt vỏ và rụng sinh lý. Khi dữ liệu thổ nhưỡng được số hóa và tích hợp với cảm biến độ ẩm IoT, nhà vườn sẽ biết chính xác vườn mình đang thừa hay thiếu dưỡng chất nào để điều chỉnh lượng phân bón đúng thời điểm. Trong lúc chờ các hệ thống AI khuyến nghị dinh dưỡng hoàn thiện và nhân rộng, bà con trồng vải nên chủ động lấy mẫu kiểm tra độ pH đất định kỳ sau mỗi vụ thu hoạch để bón vôi và bổ sung phân hữu cơ hoai mục kịp thời. Bạn đọc có thể xem đầy đủ thông tin chi tiết về hoạt động khảo sát tại mục nguồn trích dẫn.
Nguồn trích dẫn
Nguyễn Hồng Phong, & Đặng Thị Vân. (2026, July 1). Triển khai khảo sát, thu thập mẫu đất phục vụ ứng dụng IoT và AI trong quản lý canh tác vải thiều tại tỉnh Bắc Ninh. Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên, wasi.org.vn. https://wasi.org.vn/trien-khai-khao-sat-thu-thap-mau-dat-phuc-vu-ung-dung-iot-va-ai-trong-quan-ly-canh-tac-vai-thieu-tai-tinh-bac-ninh/
Xem nguồn gốc





Bình luận (0)
Chưa có bình luận nào.