Cà Mau đẩy mạnh công nghệ chọn tạo cua bố mẹ, chế biến sâu và giải 10 bài toán lớn vùng ĐBSCL

Cà Mau đẩy mạnh công nghệ chọn tạo cua bố mẹ, chế biến sâu và giải 10 bài toán lớn vùng ĐBSCL

Sở hữu sản lượng cua biển đứng đầu cả nước và thương hiệu đặc sản đã khẳng định uy tín trên thị trường trong nước lẫn xuất khẩu, tuy nhiên ngành hàng cua Cà Mau vẫn đang bộc lộ hai điểm yếu cốt lõi kìm hãm biên lợi nhuận: sự phụ thuộc lớn vào nguồn cua bố mẹ khai thác tự nhiên dẫn đến chất lượng con giống chưa đồng đều, và tỷ lệ tiêu thụ ở dạng cua tươi sống chiếm tới hơn 70% tổng sản lượng khiến sản phẩm chịu áp lực lớn về thời gian vận chuyển và hao hụt sau thu hoạch. Tại buổi làm việc giữa đoàn công tác Bộ Khoa học và Công nghệ với UBND tỉnh Cà Mau ngày 1/11/2026, lãnh đạo Bộ và địa phương đã thống nhất đặt hàng các nhiệm vụ khoa học công nghệ trọng điểm nhằm làm chủ công nghệ chọn tạo giống cua bố mẹ, phát triển công nghiệp bảo quản, chế biến sâu và gắn kết chặt chẽ nghiên cứu khoa học với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp (theo thông tin từ Báo Tuổi Trẻ ngày 1/11/2026).

1. Thực trạng nút thắt con giống tự nhiên và hơn 70% sản lượng bán tươi sống

Báo cáo thực trạng phát triển khoa học công nghệ tại buổi làm việc, ông Nguyễn Phương Bắc, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Cà Mau cho biết thời gian qua địa phương đã triển khai nhiều mô hình ứng dụng công nghệ hiện đại vào nuôi trồng thủy sản, tiêu biểu như mô hình R-Amita trong nuôi tôm siêu thâm canh kết hợp năng lượng điện mặt trời. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi số toàn ngành vẫn còn gặp một số rào cản như tiến độ giải ngân nguồn lực khoa học công nghệ chưa nhanh, cơ sở dữ liệu chuyên ngành chưa đồng bộ và sự liên kết giữa cơ quan quản lý với các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp chưa phát huy hết tiềm năng.

Đi sâu vào bài toán kỹ thuật của từng ngành hàng chủ lực, ông Bùi Tứ Hải, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau đề xuất Bộ hỗ trợ nghiên cứu nguồn tôm giống chất lượng cao, đánh giá tiềm năng hấp thụ carbon của rừng ngập mặn, ứng dụng công nghệ viễn thám theo dõi diễn biến sạt lở bờ biển và xây dựng hệ thống dữ liệu phát triển thương hiệu thủy sản địa phương. Trong khi đó, đối với ngành hàng cua biển, ông Dương Vũ Nam, Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Cà Mau chỉ ra hai nút thắt lớn cần lời giải công nghệ ngay:

  • Chủ động chọn tạo đàn cua bố mẹ chất lượng cao: Hiện nay, nguồn cua biển bố mẹ phục vụ các trại sản xuất giống tại Cà Mau phần lớn vẫn dựa vào khai thác từ tự nhiên, khiến chất lượng di truyền, tốc độ tăng trưởng và sức đề kháng dịch bệnh của đàn cua con chưa đồng nhất. Tỉnh kiến nghị đầu tư nghiên cứu ứng dụng công nghệ sinh học để chọn tạo và thuần hóa đàn cua bố mẹ sạch bệnh, tăng trưởng nhanh.
  • Đột phá công nghệ bảo quản và chế biến sâu: Khi hơn 70% sản lượng cua Cà Mau vẫn xuất bán ở dạng tươi sống, người nuôi và thương nhân thường xuyên đối mặt với rủi ro cua chết hao hụt trên đường vận chuyển xa và bị ép giá vào mùa thu hoạch rộ. Do đó, việc nghiên cứu công nghệ bảo quản sống tiên tiến (như công nghệ ngủ đông nhân tạo, hệ thống hộp tuần hoàn thông minh) kết hợp dây chuyền chế biến sâu (thịt cua tiệt trùng đóng hộp, chả cua, cua lột cấp đông sâu) là hướng đi tất yếu để nâng cao giá trị gia tăng.

2. Kinh tế tuần hoàn từ phụ phẩm thủy sản và 10 bài toán lớn vùng ĐBSCL đến năm 2030

Ở góc độ cộng đồng doanh nghiệp chế biến, ông Phan Thanh Lộc, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Việt Nam Food đề xuất Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, dẫn dắt hình thành ngành công nghiệp chế biến phụ phẩm thủy sản và vật liệu sinh học mới (như chiết xuất chitin, chitosan, protein thủy phân từ vỏ cua và đầu vỏ tôm), đồng thời tháo gỡ các vướng mắc về cơ chế thu gom, vận chuyển phụ phẩm để biến rác thải chế biến thành nguồn nguyên liệu giá trị cao.

Đáp ứng các đề xuất từ thực tiễn địa phương và doanh nghiệp, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Trần Trung Tính thông tin Bộ đang khẩn trương xây dựng Đề án phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030, tầm nhìn 2045 với cấu trúc gồm 10 bài toán lớn và 50 nhiệm vụ cụ thể. Trong đó, ứng dụng công nghệ sinh học hiện đại kết hợp phân tích dữ liệu di truyền (AI) để chọn tạo giống thủy sản chất lượng cao được xác định là một mũi nhọn ưu tiên. Các đơn vị trực thuộc Bộ sẽ trực tiếp phối hợp với tỉnh Cà Mau xây dựng bộ tiêu chuẩn kỹ thuật, hệ thống chứng nhận, truy xuất nguồn gốc điện tử và phát triển chuỗi giá trị cua Cà Mau đồng bộ.

3. Nguyên tắc "3 nhà" đồng hành và lấy bài toán thực tế của doanh nghiệp làm trung tâm

Phát biểu kết luận buổi làm việc, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh một nguyên tắc đổi mới căn bản trong quản lý nghiên cứu khoa học: mọi nhiệm vụ khoa học và công nghệ phải xuất phát trực tiếp từ nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và sản xuất, bắt buộc phải có đơn vị cam kết tiếp nhận và ứng dụng kết quả vào thực tế thay vì chỉ dừng lại ở các đề xuất lý thuyết trên giấy của cơ quan quản lý. Nguồn lực triển khai từng nhiệm vụ cần có sự tham gia đồng bộ của ba bên (Bộ Khoa học và Công nghệ, chính quyền địa phương và doanh nghiệp) với cơ chế phân định trách nhiệm và bài toán công nghệ minh bạch ngay từ đầu.

Ngay tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Trần Trung Tính và Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Nguyễn Minh Luân đã chính thức ký kết Chương trình phối hợp giai đoạn 2026-2030, hiện thực hóa cam kết đưa khoa học công nghệ trở thành động lực tăng trưởng thực chất cho vùng đất cực Nam.

4. Góc nhìn ứng dụng cho trại sản xuất giống, cơ sở chế biến và người nuôi cua biển

Những định hướng hợp tác chiến lược giữa Bộ Khoa học và Công nghệ với tỉnh Cà Mau mở ra triển vọng giải quyết tận gốc bài toán con giống và đầu ra cho người nuôi cua biển trong giai đoạn 2026-2030. Đối với các trại sản xuất cua giống và doanh nghiệp thủy sản, đây là cơ hội thuận lợi để tham gia vào các nhiệm vụ nghiên cứu theo cơ chế đồng tài trợ "3 nhà", tiếp nhận công nghệ chọn lọc di truyền đàn cua bố mẹ sạch bệnh và đầu tư hệ thống bảo quản, chế biến sâu nhằm giảm dần sự phụ thuộc vào xuất bán cua tươi sống truyền thống.

Đối với bà con nông dân nuôi cua tại Cà Mau và các tỉnh ven biển, việc tuân thủ xu hướng chuẩn hóa thương hiệu cua Cà Mau (như sử dụng dây trói không trọng lượng hoặc dây buộc chuẩn, đăng ký mã số cơ sở nuôi và sử dụng tem truy xuất nguồn gốc điện tử) sẽ giúp sản phẩm dễ dàng kết nối với các nhà máy chế biến sâu và hệ thống phân phối hiện đại, bảo đảm thu nhập ổn định và bền vững qua từng mùa vụ. Bạn đọc có thể xem đầy đủ thông tin buổi làm việc tại mục nguồn trích dẫn.

Nguồn trích dẫn

Thanh Huyền. (2026, November 1). Bộ Khoa học và Công nghệ khuyến khích Cà Mau nuôi tôm cua bằng công nghệ. Báo Tuổi Trẻ Online, tuoitre.vn. https://tuoitre.vn/bo-khoa-hoc-va-cong-nghe-khuyen-khich-ca-mau-nuoi-tom-cua-bang-cong-he-100261101171419059.htm

Xem nguồn gốc

AIcông nghệ caosau thu hoạchthủy sản

Chia sẻ
Quay lại Cua Tất cả tin tức

Tin liên quan

Bình luận (0)

Chưa có bình luận nào.